Ortak noktalar
Her iki banka türü de 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındadır, BDDK tarafından lisanslanır ve denetlenir. Hesaplar TMSF güvencesi altındadır, TCMB zorunlu karşılık düzenlemelerine tabidirler.
Şube, mobil bankacılık, kart, havale-EFT, döviz ve yatırım hizmetleri gibi temel bankacılık işlemleri iki tarafta da mevcuttur. Kullanıcı deneyimi açısından belirgin bir yapısal fark yoktur.
Fon toplamada fark
Mevduat bankasında vadeli hesap, açılış anında belirlenen sabit faiz oranını taahhüt eder. Vade sonunda ne kadar alacağınız baştan bellidir.
Katılım bankasında karşılık gelen ürün katılma hesabıdır. Getiri, bankanın fon kullandırımından elde ettiği kâra ortaklık esasına dayanır ve önceden sabit oran olarak taahhüt edilmez. Gerçekleşen getiri dönemsel olarak açıklanır.
Fon kullandırmada fark
Mevduat bankası nakit kredi verir; borç, para borcudur ve faiz üzerinden işler.
Katılım bankası ise malı satın alıp vadeli satar (murâbaha), kiralar (icâre) veya ortaklık kurar (müşâreke). Konut ve taşıt finansmanında bu, bankanın malın mülkiyetini bir aşamada üstlenmesi anlamına gelir.
Pratik bir sonuç: katılım bankasından serbest nakit almak, mevduat bankasındaki ihtiyaç kredisi kadar doğrudan değildir; farklı bir ürün yapısı gerekir.
Maliyet karşılaştırması
Hangisinin daha ucuz olduğu sabit bir cevabı olan soru değildir. Katılım bankalarının kâr payı oranları kimi dönemde mevduat bankalarının kredi faizlerinin altında, kimi dönemde üzerinde seyreder.
Doğru yaklaşım, aynı tutar ve aynı vade için her iki taraftan da toplam geri ödeme tutarı istemek ve masraf kalemleriyle birlikte karşılaştırmaktır. Konut finansmanında ekspertiz ve sigorta kalemleri farkı belirgin biçimde değiştirebilir.
Gecikme ve temerrüt uygulaması
Kredide gecikme halinde temerrüt faizi işler ve borç büyür. Katılım bankalarında ise satış bedeli sabittir; gecikme durumunda kurumlar genellikle gecikme cezası tahsil eder ve bu tutarı bağış olarak aktardıklarını beyan eder.
Uygulama kurumdan kuruma değişir. Gecikme hükümlerinin sözleşmede nasıl düzenlendiği mutlaka okunmalıdır.
Hangisi size uygun?
Faizsizlik bir tercih kriteriniz ise katılım bankası doğal seçenektir; ancak kurumlar arasında oran ve masraf farkı olduğu için yine karşılaştırma yapmak gerekir.
Faizsizlik kriteriniz değilse karar tamamen maliyet, hız ve hizmet kalitesi üzerinden verilebilir. İki tarafın da teklifini almak, her hâlükârda pazarlık gücünüzü artırır.
- Aynı tutar ve vade için iki taraftan da yazılı teklif alın.
- Toplam geri ödemeyi masraf ve sigortayla birlikte karşılaştırın.
- Erken kapama ve gecikme hükümlerini ayrı ayrı sorun.
- Kampanya oranının koşullarını yazılı olarak isteyin.
Özetle
- Denetim ve güvence açısından iki banka türü aynı çerçevededir.
- Fark ürün kurgusunda ve gelirin kaynağındadır.
- Maliyet üstünlüğü döneme ve kuruma göre değişir; peşin hüküm vermeyin.
- Gecikme ve erken kapama hükümleri ayrıca sorulmalıdır.
İlgili sayfalar